پیشرفت های فن آوری سبب کاهش هزینه تولید گاز از منابع غیرمتعارف شده و می رود تا بازار جهانی انرژی را به گونه ای موثر دگرگون سازد. حتی تصور بر این است که اکنون دیگر بازار نفت و گاز می توانند دو بازار کاملا جدا با مکانیزم قیمتی خاص خود باشند. مطلب پیش رو، که برگردان سرمقاله هفته نامه پترولیوم آرگوس (شماره 29 مارس/ 9 فروردین) است، به بررسی این موضوع می پردازد.

شرکت های نفتی بین المللی آینده را درک کرده و به گاز طبیعی روی آورده اند. انقلاب در فن آوری استخراج گاز، بهره برداری از ذخایر عظیم گازهای سنگ های رسوبی و گازهای متان قابل استخراج از بسترهای زغال (CBM) را ممکن ساخته است. این در حالی است که عرضه ال ان جی نیز پیوسته در حال افزایش است. بیش از ده سال است که شرکت های نفتی بزرگ از فعالیت در مناطقی که هزینه تولید نفت در آن ها پایین و در همان حال دارای بزرگ ترین ذخایر نفت می باشند، بازداشته شده اند. با وجود این، این شرکت ها کوشیده اند تا روند افزایش تولید را حفظ کنند. در چنین شرایطی اکنون به یک باره فرصت شرکت های بین المللی برای سرمایه گذاری دراز مدت تقریبا نامحدود به نظر می رسد.
 
شرکت های نفتی عمده در حال به دست آوردن منابع گاز هستند و در پروژه های گاز به شدت سرمایه گذاری می کنند. شرکت های نفتی بر این تصورند که سرمایه گذاری در توسعه منابع – غیر متعارف – گاز، جایی است که آنان با وجود کاهش قیمت ها، از مزیت رقابتی برخوردارند. شرکت نفتی شل انتظار دارد نیمی از تولید خود را در سال 2012 به گاز اختصاص دهد؛ این در حالی است که 10 سال پیش گاز تنها 38 درصد کل تولید این شرکت را تشکیل می داد. همچنین از هشت پروژه بالادستی بزرگی که سال گذشته توسط شرکت اکسون موبیل به بهره برداری رسید، هفت پروژه مربوط به گاز بود.

مدیر اجرایی شرکت ایتالیایی انی، پائولو اسکارونی می گوید: شرکت های نفتی بین المللی در مقایسه با تمایل سنتی به نفت، اکنون بیشتر درگیر پروژه های گازی هستند. وی می افزاید: در شرایطی که موقعیت شرکت های نفتی بین المللی به گونه ای فزاینده از سوی شرکت های ملی نفت به چالش کشیده شده است، آنان در جست و جوی راه های جدیدی برای تضمین دسترسی به منابع و جایگزینی منابع کهن با منابع جدید برآمده اند.
 
گاز طبیعی آینده جدیدی را پیش روی شرکت های نفت بین المللی قرار داده است؛ بویژه آن که پیشرفت های بزرگ در عرضه فن آوری، توسعه منابع گاز غیرمتعارف را ممکن ساخته و فرصت های جدیدی را برای سرمایه گذاری ایجاد کرده است. دسترسی به ذخایر عظیم هیدروکربنی دیگر محدود به خلیج فارس، خاورمیانه، شمال آفریقا و یا روسیه، مناطقی که شرکت های نفتی به طور سنتی برای ورود به آن ها با موانع فراوان اغلب فایق نیامدنی رو به رو بوده اند، نیست.
 
بیش از نیمی از ذخایر گاز غیرمتعارف در آمریکای شمالی و منطقه آسیا- اقیانوسیه قرار داردند که ریسک سیاسی آنان نیز نسبتا اندک است. بعلاوه در این مناطق پتانسیل افزایش تقاضا بالاست. تونی هیوارد، مدیر اجرایی شرکت بی پی می گوید: آنچه آمریکای شمالی تجربه می کند، کمتر از نوعی رنسانس در توسعه گاز نیست.
 
آمریکا سال گذشته در زمینه تولید گاز از روسیه پیشی گرفت و به بزرگ ترین تولید کننده گاز جهان تبدیل شد. حتی پیش از بهره برداری از  منابع غیرمتعارف گاز، شرکت های نفتی بین المللی به میزان زیادی در تولید ال ان جی سرمایه گذاری کرده و در بسیاری موارد با شرکت های نفت دولتی کشورهایی که دارای ذخایر گاز هستند، شرکت های سرمایه گذاری مشترک تشکیل داده اند.
 
در این سرمایه گذاری ها، شرکت های نفتی بین المللی عمدتا مهارت های فنی، مهارت های مدیریتی و سرمایه ارائه می کنند. مقیاس و سرعت سرمایه گذاری این شرکت ها، قطر را در ده سال گذشته به بزرگ ترین مرکز ال ان جی جهان تبدیل کرده است.
 
نوآوری های تکنولوژیک، اقتصادی بودن تولید گاز از سنگ های رسوبی و از بسترهای زغال را به اثبات رسانده و افق های جدیدی را نمایان ساخته است.
 
مدیر اجرایی بی پی می گوید که گازهای غیرمتعارف می تواند ذخایر گاز جهانی را 60 درصد افزایش دهد که برای مصرف جهان به میزان یکصد سال کافی است.
 
توان افزایش تقاضای گاز طبیعی بسیار بالاست. سناریوی مرجع آژانس بین المللی انرژی می گوید که مصرف گاز در بیست سال آینده سی درصد افزایش خواهد یافت. عمده ترین بازار گاز نیز بخش نیروگاه ها خواهند بود که در آن بهای گاز در بازار نقد با قیمت های زغال رقابت می کند.

چرخش به سوی اقتصادهایی که در آن مواد کربنی کمتر مورد استفاده قرار گیرد، موقعیت رقابتی گاز را افزایش خواهد داد زیرا نیروگاه هایی که گاز مصرف می کنند در مقایسه با نیروگاه هایی که زغال مصرف می کنند برای تولید میزان معینی برق، نصف آن ها Co2   منتشر می کنند و در شرایطی که تقاضا برای نفت بیشتر در بخش حمل و نقل تمرکز می یابد، اهمیت فزاینده گاز در بخش نیروگاهی می رود تا رابطه سنتی میان قیمت های گاز و نفت را بگسلد.

شکاف قیمت گذاری
بسیاری از قراردادهای عرضه گاز، دراز مدت و وابسته به قیمت های نفت هستند که نیاز عرضه کنندگان گاز را به تضمین بازگشت سرمایه گذاری ها در بخش خط لوله یا ال ان جی منعکس می سازد. اما میان قیمت گاز در بازار مبادلات کوتاه مدت با قیمت قراردادهای دراز مدت گاز  شکافی در حال ایجاد شدن است. در شرایطی که اوپک در زمان کاهش تقاضای ناشی از رکود توانسته است قیمت های نفت را افزایش دهد، قیمت گاز در بازار نقد کاهش یافته است. دلیل این وضعیت افزایش تولید گاز از سنگ های رسوبی در آمریکا است که سبب شده است ال ان جی بیشتری برای معاملات کوتاه مدت در بازار جهانی گاز در دسترس باشد.

مدیر اجرایی شرکت ایتالیایی انی می گوید اکنون دیگر مهم ترین موضوع بی ثباتی بهای نفت نیست، بلکه بی ثباتی در بازار گاز طبیعی است. نیروگاه ها – و سیاست گذاران دولتی – در مورد گذار از زغال به گاز دچار تردید هستند و این به دلیل علایم قیمتی متناقض میان بازارهای کوتاه مدت و دراز مدت گاز است. ارتباط قیمت های گاز با قیمت های نفت بر دورنماهای افزایش تقاضای گاز تاثیر منفی دارد. تنها گسستن این ارتباط است که توسعه بازار گاز را، که شرکت های نفتی بین المللی روی آن حساب بازکرده اند، تضمین می کند.

 منبع : شبكه اطلاع رساني نفت و انرژي